अहिल्यानगरमध्ये एका नामांकित आयटी कंपनीच्या बौद्धिक संपदेचा भंग झाल्याचे गंभीर प्रकरण समोर आले असून, सॉफ्टवेअरचा अत्यंत संवेदनशील सोर्स कोड चोरी करून त्याचा गैरवापर केल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. या संदर्भात सायबर पोलीस ठाण्यात अधिकृत तक्रार नोंदविण्यात आली असून, तांत्रिक पातळीवरील मोठ्या गैरप्रकाराचा तपास सुरू झाला आहे.
कंपनीच्या प्रतिनिधीकडून अधिकृत तक्रार
या प्रकरणी कंपनीचे प्रतिनिधी नितीन गोपालदास भराडीया (वय ४२, रा. पुणे) यांनी २२ मार्च रोजी सायबर पोलिसांकडे फिर्याद दिली. भराडीया हे गेल्या अनेक वर्षांपासून संबंधित कंपनीत प्रमुख धोरण अधिकारी म्हणून कार्यरत असून, त्यांनी या घटनेबाबत सविस्तर माहिती पोलिसांना दिली आहे.
मालक आणि माजी कर्मचार्यांविरुद्ध गुन्हा
या प्रकरणात सॉफ्टमेट सिस्टीम्स एलएलपी या कंपनीचे मालक तसेच काही माजी कर्मचार्यांविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. पुणे, पिंपरी-चिंचवड, सोलापूर आणि अहिल्यानगर येथील संबंधित व्यक्तींचा या प्रकरणात समावेश असल्याची माहिती पुढे आली आहे. कंपनीच्या गोपनीय माहितीचा गैरवापर करून सॉफ्टवेअरशी संबंधित महत्त्वाचा डेटा बाहेर नेण्यात आल्याचा आरोप आहे.
सरकारी प्रकल्पांशी संबंधित महत्त्वाची प्रणाली
तक्रारदार कंपनी २०१३ पासून महाराष्ट्र शासनाच्या विविध विभागांसाठी संगणकीय प्रणाली विकसित करत आहे. वित्तीय व्यवस्थापन, डीबीटी/एसएनए प्रणाली आणि पीएफएमएस इंटिग्रेशनसारख्या महत्त्वाच्या प्रकल्पांमध्ये कंपनीचा सहभाग राहिला आहे. ग्रामविकास विभागासाठी विकसित करण्यात आलेली ‘एकात्मिक एकल पोर्टल’ ही प्रणाली बँक ऑफ महाराष्ट्रच्या सहकार्याने २०२४ मध्ये तयार करण्यात आली होती आणि एप्रिल २०२५ पासून कार्यान्वित झाली होती.
करारातील वाद आणि सेवा बंद करण्याचा निर्णय
प्रकल्पाशी संबंधित आर्थिक देयके प्रलंबित राहिल्याने तसेच करार पूर्णत्वास जाण्यात विलंब झाल्याने कंपनीने एप्रिल २०२५ मध्ये ही सेवा बंद करण्याचा निर्णय घेतला. यानंतर संबंधित संस्थेकडून सोर्स कोड देण्याची मागणी करण्यात आली, मात्र औपचारिक करार नसल्यामुळे कंपनीने ती मागणी नाकारली होती.
निविदा प्रक्रियेतून संशय निर्माण
सप्टेंबर २०२५ मध्ये संबंधित प्रणालीसाठी सुमारे २० कोटी रुपयांची निविदा काढण्यात आली. ही निविदा अत्यल्प कालावधीत पूर्ण करण्याच्या अटींसह असल्यामुळे कंपनीला संशय आला. विशेष म्हणजे या निविदेबाबत मूळ प्रणाली विकसित करणाऱ्या कंपनीला माहिती देण्यात आली नव्हती.
व्हिडिओ कॉन्फरन्समध्ये साम्य उघड
ऑक्टोबर २०२५ मध्ये झालेल्या व्हिडिओ कॉन्फरन्सदरम्यान सादर करण्यात आलेली प्रणाली ही मूळ विकसित प्रणालीशी अत्यंत साधर्म्य दर्शवत असल्याचे कंपनीच्या अधिकाऱ्यांच्या लक्षात आले. यानंतर कंपनीने अंतर्गत चौकशी सुरू केली.
फॉरेन्सिक तपासात धक्कादायक बाबी उघड
अंतर्गत तपासात काही माजी कर्मचार्यांनी कंपनीचा गोपनीय डेटा अनधिकृतरित्या विविध माध्यमांद्वारे बाहेर पाठविल्याचे समोर आले. क्लाउड प्लॅटफॉर्म, ईमेल आणि बाह्य हार्डडिस्कच्या माध्यमातून डेटा ट्रान्सफर करण्यात आल्याचे स्पष्ट झाले आहे. तसेच काही संगणकांमधील डेटा डिलीट करून पुरावे नष्ट करण्याचा प्रयत्न झाल्याचे सीसीटीव्ही फुटेज आणि फॉरेन्सिक तपासातून उघड झाले आहे.
सायबर पोलिसांचा तपास सुरू
या संपूर्ण प्रकरणाचा तपास सध्या सायबर पोलिसांकडून सुरू असून, तांत्रिक पुरावे आणि डिजिटल व्यवहारांचा सखोल अभ्यास केला जात आहे. संबंधित व्यक्तींच्या भूमिकेची चौकशी करण्यात येत असून, प्रकरणाच्या विविध पैलूंवर पोलिसांकडून तपासाची गती वाढविण्यात आली आहे.
