जागतिक पातळीवर वाढलेल्या भू-राजकीय तणावाचा परिणाम आता थेट सोन्याच्या बाजारावर दिसू लागला आहे. इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये अस्थिरता निर्माण झाली असून त्याचा प्रभाव सोन्याच्या दरांवरही जाणवत आहे. ५ मार्च रोजी जाहीर झालेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार सोन्याच्या किमतीत लक्षणीय घसरण झाली आहे.
इंडियन बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशन (IBJA) ने जाहीर केलेल्या दरांनुसार, ९९९ शुद्धतेच्या सोन्याचा दर बुधवारीच्या बंद भावाच्या तुलनेत तब्बल २,६९८ रुपयांनी कमी झाला आहे. त्यामुळे १० ग्रॅम सोन्याचा भाव १,५९,८५० रुपये (GST वगळून) इतका नोंदवण्यात आला आहे.
हा दर पाहता, सराफा बाजारातील १,७६,१२१ रुपयांच्या सर्वकालीन उच्चांकापेक्षा सुमारे १६,२७१ रुपयांनी कमी स्तरावर सोने व्यवहार करत आहे. जीएसटीचा समावेश केल्यास आजचा दर सुमारे १,६४,६४५ रुपये प्रति १० ग्रॅम इतका ठरतो.
१८ आणि २२ कॅरेट सोन्याचे ताजे दर
IBJA च्या माहितीनुसार, वेगवेगळ्या शुद्धतेच्या सोन्याच्या दरांमध्येही बदल झाला आहे.
२२ कॅरेट सोन्याचा भाव जीएसटीसह सुमारे १,५०,८१५ रुपये प्रति १० ग्रॅम इतका झाला आहे. तर १८ कॅरेट सोन्याचा दर जीएसटीसह १,२३,४८४ रुपये प्रति १० ग्रॅम इतका नोंदवण्यात आला आहे.
दररोज सोन्याचे दर दिवसातून दोन वेळा जाहीर केले जातात. साधारणपणे पहिली घोषणा दुपारी १२ ते १२:१५ दरम्यान आणि दुसरी घोषणा संध्याकाळी सुमारे ५ वाजता केली जाते. तसेच bullions.co.in या संकेतस्थळावर हे दर सतत अद्ययावत केले जातात.
देशातील प्रमुख शहरांमधील सोन्याचे दर
देशातील वेगवेगळ्या शहरांमध्येही सोन्याच्या दरांमध्ये थोडाफार फरक दिसून येतो. bullions.co.in च्या आकडेवारीनुसार, दुपारी सुमारे १२:३० वाजताच्या दरम्यान काही प्रमुख शहरांतील २४ कॅरेट सोन्याचे दर पुढीलप्रमाणे होते.
दिल्लीमध्ये २४ कॅरेट सोन्याचा दर २४० रुपयांनी वाढून १,६१,७७० रुपये प्रति १० ग्रॅम झाला आहे. मुंबईत हा दर २३० रुपयांनी वाढून १,६२,०४० रुपये झाला आहे. कोलकात्यात २४ कॅरेट सोने सुमारे १,६१,८३० रुपये प्रति १० ग्रॅम या दराने विकले जात आहे.
दक्षिण भारतातील चेन्नईमध्ये सोन्याचा भाव सुमारे १,६२,५२० रुपये प्रति १० ग्रॅम इतका नोंदवला गेला आहे. तर उत्तर भारतातील लखनौमध्ये दर २५० रुपयांनी वाढून १,६२,१०० रुपये प्रति १० ग्रॅमपर्यंत पोहोचला आहे.
इंदूरमध्ये २४ कॅरेट सोन्याचा भाव २५० रुपयांनी वाढून १,६२,३३० रुपये झाला आहे. जयपूरमध्येही दर २५० रुपयांनी वाढून १,६२,०४० रुपये प्रति १० ग्रॅम इतका नोंदवला गेला आहे.
सोन्या-चांदीचे दर नेमके कसे ठरतात?
सोनं आणि चांदी या जागतिक स्तरावर व्यवहार होणाऱ्या मौल्यवान धातू आहेत. त्यामुळे त्यांच्या किमती निश्चित करताना आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेचा मोठा प्रभाव असतो. लंडन बुलियन मार्केट असोसिएशन (LBMA) आणि न्यूयॉर्कमधील COMEX सारख्या जागतिक बाजारांमध्ये ठरवलेले दर हे आधारभूत मानले जातात.
भारतातील किंमती निश्चित करताना डॉलर-रुपया विनिमय दरही महत्त्वाची भूमिका बजावतो. जर डॉलर मजबूत झाला किंवा रुपयाचे मूल्य घसरले तर आयात केलेले सोने भारतात अधिक महाग होते. याशिवाय जागतिक मागणी-पुरवठा, व्याजदरांमधील बदल, महागाईची पातळी आणि भू-राजकीय तणाव यांसारख्या घटकांमुळेही सोन्याच्या किमतीत चढ-उतार होत असतात.
शहरागणिक सोन्याच्या दरांमध्ये फरक का दिसतो?
देशभरात सोन्याची आधारभूत किंमत साधारणपणे सारखी असली तरी प्रत्यक्ष बाजारात शहरानुसार किंमती बदलताना दिसतात. यामागे काही स्थानिक कारणे असतात.
वाहतूक खर्च, विमा, स्थानिक हाताळणी शुल्क आणि सराफा बाजारातील प्रीमियम यामुळे दरात फरक पडू शकतो. काही शहरांमध्ये लग्नाचा हंगाम किंवा सणांच्या काळात सोन्याची मागणी अचानक वाढते, त्यामुळे दरात चढ-उतार होऊ शकतात.
याशिवाय दागिने खरेदी करताना आकारले जाणारे मेकिंग चार्जेस देखील अंतिम किंमतीवर परिणाम करतात. हे शुल्क दागिन्यांच्या डिझाइन, कारागिरी आणि शहरानुसार वेगवेगळे असू शकते.
