भारतीय ऑटोमोबाईल उद्योगाने गेल्या काही वर्षांत जागतिक स्तरावर आपली ताकद दाखवून दिली आहे. भारतीय कंपन्या केवळ देशांतर्गत बाजारपेठेतच नव्हे तर आंतरराष्ट्रीय बाजारातही आपला प्रभाव वाढवत आहेत. याच प्रवाहात आता टीव्हीएस मोटर कंपनीने एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. विक्रीच्या बाबतीत जपानच्या नामांकित यामाहा कंपनीला मागे टाकत टीव्हीएस जगातील तिसरी सर्वात मोठी दुचाकी उत्पादक कंपनी बनली आहे.
२०२५ या वर्षात टीव्हीएसने एकूण ५.४६ दशलक्ष (सुमारे ५४.६ लाख) दुचाकी वाहनांची विक्री केली. याउलट, जपानी कंपनी यामाहाने सुमारे ५ दशलक्ष (५० लाख) युनिट्सची विक्री नोंदवली. विशेष म्हणजे २०२४ मध्ये टीव्हीएसची विक्री ४.५२ दशलक्ष युनिट्स इतकी होती. एका वर्षातच कंपनीने तब्बल २०.७ टक्के वाढ साधली आहे. त्याचवेळी यामाहाची वाढ केवळ ०.८ टक्क्यांपर्यंत मर्यादित राहिली, ज्यामुळे जागतिक क्रमवारीत टीव्हीएसने मोठी झेप घेतली.
जागतिक दुचाकी उद्योगातील स्पर्धा आणि भारतीय कंपन्यांची ताकद
दुचाकी उद्योगातील जागतिक क्रमवारी पाहिली तर भारतीय कंपन्यांनी उल्लेखनीय स्थान मिळवले आहे. हिरो मोटोकॉर्प अनेक वर्षांपासून जगातील सर्वात मोठी दुचाकी उत्पादक कंपनी म्हणून ओळखली जाते आणि तिच्या विक्रीने जागतिक बाजारात मजबूत स्थान निर्माण केले आहे.
मात्र या यादीत अजूनही जपानची होंडा कंपनी पहिल्या क्रमांकावर आहे. २०२५ मध्ये होंडाने तब्बल १६.४४ दशलक्ष युनिट्सची विक्री केली. दुसऱ्या क्रमांकावर असलेल्या हिरो मोटोकॉर्पने सुमारे ६.२५ दशलक्ष युनिट्सची विक्री नोंदवली. होंडाचे वर्चस्व इतके मजबूत आहे की हिरो, टीव्हीएस आणि यामाहा या तिन्ही कंपन्यांची एकत्रित विक्री केली तरीही त्या आकड्याला स्पर्धा देणे कठीण ठरते.
या पार्श्वभूमीवर टीव्हीएसचे तिसऱ्या स्थानावर पोहोचणे हे भारतीय उद्योगासाठी महत्त्वाचे यश मानले जात आहे.
विस्तृत पोर्टफोलिओ आणि ईव्हीमुळे मिळाली गती
टीव्हीएसच्या झपाट्याने वाढलेल्या विक्रीमागे कंपनीचा विविध प्रकारच्या दुचाकी वाहनांचा मजबूत पोर्टफोलिओ आणि इलेक्ट्रिक वाहन क्षेत्रातील प्रगती हे प्रमुख कारण मानले जाते. होसूर येथे मुख्यालय असलेली ही कंपनी भारतीय बाजारपेठेत अजूनही विक्रीच्या बाबतीत तिसऱ्या क्रमांकावर असली तरी इलेक्ट्रिक वाहनांच्या क्षेत्रात ती वेगाने पुढे येत आहे.
टीव्हीएसची iQube ही इलेक्ट्रिक स्कूटर ग्राहकांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर लोकप्रिय झाली आहे. याशिवाय कंपनीच्या नवीन इलेक्ट्रिक मॉडेल्समुळेही या क्षेत्रात कंपनीची पकड मजबूत होत आहे.
त्याचप्रमाणे टीव्हीएस अपाचे ही कंपनीची स्पोर्ट्स मोटरसायकल मालिका दरवर्षी विक्रीचे नवे विक्रम प्रस्थापित करत आहे. या मालिकेत नव्याने समाविष्ट झालेल्या मॉडेल्समुळे तरुण ग्राहकांमध्ये या ब्रँडची लोकप्रियता वाढली आहे. स्कूटर विभागातही कंपनीने मोठी मजल मारली आहे. टीव्हीएस ज्युपिटर ही स्कूटर भारतातील सर्वाधिक विक्री होणाऱ्या स्कूटर्सपैकी एक बनली असून ती होंडा अॅक्टिव्हानंतर दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
निर्यात बाजारातही वाढती पकड
टीव्हीएस केवळ भारतातच नव्हे तर आंतरराष्ट्रीय बाजारातही मजबूत कामगिरी करत आहे. कंपनी सध्या भारतातील प्रमुख दुचाकी निर्यातदारांपैकी एक मानली जाते. विशेषतः आफ्रिका खंडात टीव्हीएसची मजबूत उपस्थिती निर्माण झाली आहे.
याशिवाय कंपनी लॅटिन अमेरिकेतील बाजारपेठांवरही लक्ष केंद्रित करत आहे. या भागात अपाचे मालिकेच्या मोटरसायकलींना मोठी मागणी निर्माण होण्याची शक्यता असल्याचे कंपनीचे मत आहे. या बाजारात बजाज ऑटोने अनेक वर्षांपासून मजबूत स्थान निर्माण केले आहे, त्यामुळे टीव्हीएसला येथे मोठी स्पर्धा असणार आहे.
दुसरीकडे, यामाहा कंपनीने प्रामुख्याने प्रीमियम मोटरसायकली आणि स्कूटर्सवर लक्ष केंद्रित केले आहे. त्यामुळे तिच्या उत्पादनांच्या किमती तुलनेने जास्त आहेत आणि काही बाजारपेठांमध्ये विक्रीचा वेग मर्यादित राहिला आहे.
टीव्हीएस आणि यामाहासमोरची पुढील आव्हाने
आगामी काळात जागतिक दुचाकी बाजारातील स्पर्धा अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे. टीव्हीएसला तिसरे स्थान कायम राखण्यासाठी देशांतर्गत विक्री अधिक मजबूत करणे आणि निर्यात बाजारात विस्तार करणे आवश्यक ठरेल.
यामाहासाठीही परिस्थिती आव्हानात्मक आहे. २०२६ पर्यंत पुन्हा तिसऱ्या स्थानावर येण्यासाठी कंपनीला भारत आणि आग्नेय आशियासारख्या मोठ्या बाजारपेठांमध्ये विक्री वाढवावी लागेल.
याशिवाय इलेक्ट्रिक वाहनांचा वेगाने वाढणारा बाजार हा आणखी एक मोठा घटक ठरत आहे. टीव्हीएसची iQube इलेक्ट्रिक स्कूटर चांगली कामगिरी करत असताना, यामाहाच्या इलेक्ट्रिक स्कूटर्सना तुलनेने कमी रेंज, कमी शक्ती आणि जास्त किंमत यांसारख्या समस्यांचा सामना करावा लागत आहे. त्यामुळे या क्षेत्रात यामाहाला मोठी सुधारणा करावी लागेल.
