जागतिक पातळीवर वाढलेल्या भू-राजकीय तणावाचे पडसाद आता भारतीय शेअर बाजारात स्पष्टपणे उमटताना दिसत आहेत. अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर कारवाई केल्यानंतर मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अधिक चिघळली असून, अनेक देशांनी खबरदारीचा उपाय म्हणून आपले हवाई क्षेत्र तात्पुरते बंद केले आहे. या घडामोडींचा थेट फटका भारतातील विमान वाहतूक आणि पर्यटन क्षेत्रातील कंपन्यांना बसला असून, सोमवारी संबंधित शेअर्समध्ये लक्षणीय घसरण नोंदवली गेली.
एअरलाइन्स कंपन्यांवर तणावाचा थेट परिणाम
मध्य पूर्व हा आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ट्रान्झिट मार्ग मानला जातो. दुबई, दोहा, अबू धाबी यांसारख्या विमानतळांमधून दररोज शेकडो कनेक्टिंग फ्लाइट्स विविध देशांकडे रवाना होतात. हवाई क्षेत्र बंद झाल्यामुळे अनेक उड्डाणे रद्द करण्यात आली आहेत, तर काही विमानांना पर्यायी आणि अधिक लांब मार्गांचा अवलंब करावा लागत आहे. या बदलामुळे विमान कंपन्यांच्या इंधन खर्चात वाढ होण्याची शक्यता आहे, तसेच उड्डाणाचा कालावधी वाढल्याने ऑपरेशनल खर्चही वाढू शकतो.
याच पार्श्वभूमीवर InterGlobe Aviation (इंडिगोची मूळ कंपनी) आणि SpiceJet यांच्या शेअर्सवर मोठा दबाव दिसून आला. वाढत्या अनिश्चिततेमुळे गुंतवणूकदारांनी विमान वाहतूक क्षेत्रातील गुंतवणूक कमी करण्यास सुरुवात केली आहे.
शेअर्सची घसरण किती झाली
बीएसईवरील व्यवहारांदरम्यान इंटरग्लोब एव्हिएशनचा शेअर जवळपास १२ टक्क्यांनी घसरत ₹४,४६१ या नीचांकी पातळीवर पोहोचला. ही घसरण गुंतवणूकदारांच्या चिंतेचे प्रतीक मानली जात आहे. त्याचवेळी स्पाइसजेटच्या शेअरमध्येही ३ टक्क्यांहून अधिक घट नोंदवली गेली आणि तो सुमारे ₹१४.९१ पर्यंत खाली आला.
केवळ एअरलाइन्सच नव्हे तर ऑनलाइन ट्रॅव्हल कंपन्यांनाही बाजारातील दबावाचा सामना करावा लागला. ixigo या प्लॅटफॉर्मचा शेअर तब्बल १३.५ टक्क्यांनी घसरत ₹१४७ च्या आसपास पोहोचला. तसेच EaseMyTrip च्या शेअरमध्येही जवळपास ९ टक्क्यांची घसरण होत तो ₹७.८० वर आला. या घडामोडींमुळे प्रवास आणि पर्यटन क्षेत्रातील गुंतवणूकदार अधिक सतर्क झाले आहेत.
इंधन दरवाढ आणि वाढते ऑपरेशनल आव्हान
भू-राजकीय तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. विमान कंपन्यांच्या खर्चामध्ये इंधनाचा मोठा वाटा असल्याने तेल दरवाढ ही दुहेरी फटका ठरू शकते. आधीच तीव्र स्पर्धा, भाड्यांवरील दबाव आणि वाढते ऑपरेशनल खर्च यांचा सामना करणाऱ्या कंपन्यांसाठी ही परिस्थिती अधिक कठीण ठरू शकते.
हवाई क्षेत्र बंद असल्यामुळे उड्डाणांचे वेळापत्रक विस्कळीत झाले आहे. काही मार्गांवर उड्डाणे रद्द करावी लागली असून, पर्यायी मार्गांमुळे प्रवासाचा कालावधी वाढत आहे. याचा परिणाम प्रवाशांच्या विश्वासावर आणि तिकीट बुकिंगच्या गतीवर होण्याची शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
तज्ज्ञांचे निरीक्षण आणि बाजाराची भूमिका
बाजार विश्लेषकांच्या मते, सध्याची परिस्थिती पूर्णपणे अनिश्चिततेने व्यापलेली आहे. तणाव कायम राहिल्यास विमान वाहतूक क्षेत्रातील शेअर्सवर आणखी दबाव येऊ शकतो. त्यामुळे अनेक गुंतवणूकदार सुरक्षित आणि कमी जोखमीच्या क्षेत्रांकडे वळताना दिसत आहेत.
तथापि, काही तज्ज्ञांचे मत असेही आहे की परिस्थिती लवकर स्थिर झाली आणि मध्य पूर्वेतील हवाई मार्ग पुन्हा सुरू झाले, तर या शेअर्समध्ये जलद पुनरुज्जीवनाची शक्यता नाकारता येत नाही. सध्या गुंतवणूकदार आणि उद्योग क्षेत्र दोघेही जागतिक घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.
