अहिल्यानगर जिल्ह्याने राज्याच्या राजकारणात वेगळाच ठसा उमटवला आहे. सहकार, कृषी, शिक्षण आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या राजकारणात प्रभावी मानल्या जाणाऱ्या या जिल्ह्यात आता आमदारांची संख्या विक्रमी पातळीवर पोहोचली आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघातून प्राजक्त तनपुरे यांची विधान परिषदेवर बिनविरोध निवड झाल्यानंतर जिल्ह्यातील आमदारांची एकूण संख्या 19 झाली असून, त्यामुळे अहिल्यानगर हा राज्यात सर्वाधिक आमदार असलेला जिल्हा ठरल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात सुरू आहे.
जिल्ह्याच्या राजकीय ताकदीत मोठी भर
अहिल्यानगर जिल्ह्यात सध्या विधानसभेचे 12 आणि विधान परिषदेचे 7 असे मिळून एकूण 19 आमदार आहेत. ही संख्या जिल्ह्याच्या राजकीय प्रभावासाठी महत्त्वाची मानली जात आहे. आमदारांची वाढलेली संख्या पाहता जिल्ह्याला विकासनिधी, प्रशासकीय पाठपुरावा आणि राज्यस्तरीय निर्णय प्रक्रियेत अधिक वजन मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
कधीकाळी काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचा मजबूत बालेकिल्ला मानला जाणारा अहिल्यानगर जिल्हा आता बदलत्या राजकीय समीकरणांचा केंद्रबिंदू बनला आहे. जिल्ह्यात भाजपने मोठी आघाडी घेतली असून, सध्या भाजपकडे सर्वाधिक 9 आमदार आहेत. मात्र, यातील अनेक नेते पूर्वी काँग्रेस किंवा राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या राजकीय प्रवाहातून पुढे आलेले असल्याचेही राजकीय चर्चेत अधोरेखित केले जात आहे.
पक्षनिहाय आमदारांचे चित्र
अहिल्यानगर जिल्ह्यात भाजपचे 9, अजित पवार गटाच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसचे 5, शिवसेनेचे 2, काँग्रेसचा 1, राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाचा 1 आणि 1 अपक्ष आमदार असे राजकीय समीकरण तयार झाले आहे. या संख्येमुळे जिल्ह्यातील सत्तासंतुलन बदलले असून, भाजपचा प्रभाव ठळकपणे दिसून येत आहे.
जिल्ह्याच्या राजकारणात पूर्वी काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचे वर्चस्व मानले जात होते. मात्र, गेल्या काही वर्षांत अनेक नेत्यांनी पक्षांतर केले, काही नव्या राजकीय समीकरणांतून पुढे आले आणि काहींनी स्थानिक पातळीवर मजबूत पकड निर्माण केली. या सर्व घडामोडींमुळे अहिल्यानगरचे राजकीय चित्र अधिक बहुपक्षीय आणि स्पर्धात्मक बनले आहे.
विधानसभेतील 12 आमदारांचे प्रतिनिधित्व
अहिल्यानगर जिल्ह्यातून विधानसभेत 12 आमदार प्रतिनिधित्व करत आहेत. भाजपकडून राधाकृष्ण विखे पाटील शिर्डी मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करतात. शेवगाव-पाथर्डी मतदारसंघातून मोनिका राजळे, श्रीगोंद्यातून विक्रमसिंह पाचपुते आणि राहुरीतून अक्षय कर्डिले हे भाजपचे आमदार आहेत.
अजित पवार गटाच्या राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून अकोले मतदारसंघातून डॉ. किरण लहामटे, कोपरगावमधून आशुतोष काळे, पारनेरमधून काशिनाथ दाते आणि अहिल्यानगर शहरातून संग्राम जगताप हे आमदार आहेत. शिवसेनेकडून नेवासा मतदारसंघातून विठ्ठल लंघे आणि संगमनेरमधून अमोल खताळ विधानसभेत प्रतिनिधित्व करतात.
काँग्रेसकडून श्रीरामपूरचे हेमंत ओगले आमदार आहेत, तर राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाकडून कर्जत-जामखेड मतदारसंघाचे रोहित पवार विधानसभेत प्रतिनिधित्व करत आहेत. अशा प्रकारे जिल्ह्यातील सर्वच प्रमुख राजकीय पक्षांचे प्रतिनिधित्व विधानसभेत दिसून येते.
विधान परिषदेत अहिल्यानगरची वाढती ताकद
विधान परिषदेतील प्रतिनिधित्वाच्या बाबतीतही अहिल्यानगर जिल्ह्याची ताकद वाढली आहे. राहुरीचे प्राजक्त तनपुरे स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघातून बिनविरोध निवडून आल्याने जिल्ह्यातील विधान परिषद सदस्यांची संख्या 7 वर पोहोचली आहे.
यापूर्वी विधान परिषदेचे सभापती प्रा. राम शिंदे, अमित गोरखे, सुनील कर्जतकर, विवेक कोल्हे, शिवाजीराव गर्जे आणि नाशिक पदवीधर मतदारसंघाचे आमदार सत्यजित तांबे हे जिल्ह्याचे विधान परिषदेत प्रतिनिधित्व करत होते. आता प्राजक्त तनपुरे यांच्या निवडीमुळे या यादीत आणखी भर पडली आहे.
विधानसभा आणि विधान परिषद मिळून जिल्ह्याचे एकूण प्रतिनिधित्व 19 वर गेले आहे. एवढ्या मोठ्या प्रमाणात आमदारांचा आकडा यापूर्वी जिल्ह्याच्या राजकीय इतिहासात दिसून आला नव्हता, असे स्थानिक राजकीय निरीक्षकांकडून सांगितले जात आहे.
पाच तालुक्यांना प्रत्येकी दोन आमदार
अहिल्यानगर जिल्ह्यातील काही तालुक्यांचे प्रतिनिधित्व विशेष लक्षवेधी ठरत आहे. जिल्ह्यातील पाच तालुक्यांना प्रत्येकी दोन आमदार मिळाले आहेत. पाथर्डी तालुक्यात मोनिका राजळे आणि शिवाजीराव गर्जे हे दोन आमदार आहेत. कोपरगावमध्ये आशुतोष काळे आणि विवेक कोल्हे यांचे प्रतिनिधित्व आहे.
संगमनेर तालुक्यात अमोल खताळ आणि सत्यजित तांबे हे दोन आमदार आहेत. श्रीगोंदा तालुक्यात विक्रमसिंह पाचपुते आणि अमित गोरखे यांचे प्रतिनिधित्व आहे. राहुरी तालुक्यात अक्षय कर्डिले आणि प्राजक्त तनपुरे या दोन नेत्यांमुळे तालुक्याचा आवाज विधानसभा आणि विधान परिषद अशा दोन्ही पातळ्यांवर पोहोचला आहे.
कर्जत-जामखेडचा वेगळा विक्रम
कर्जत-जामखेड तालुक्याने या संपूर्ण राजकीय चित्रात वेगळे स्थान निर्माण केले आहे. या तालुक्याशी संबंधित तीन आमदार सध्या राज्याच्या राजकारणात सक्रिय आहेत. प्रा. राम शिंदे, रोहित पवार आणि सुनील कर्जतकर या तीन नेत्यांमुळे कर्जत-जामखेड तालुका जिल्ह्यातील सर्वाधिक प्रतिनिधित्व असलेला भाग ठरला आहे.
तीन आमदारांचे प्रतिनिधित्व एका तालुक्याला मिळणे ही जिल्ह्याच्या राजकीय इतिहासातील महत्त्वाची बाब मानली जात आहे. स्थानिक विकासकामे, पायाभूत सुविधा, शेतीसंबंधित प्रश्न, पाणीप्रश्न आणि युवकांच्या अपेक्षा या मुद्द्यांवर या वाढलेल्या प्रतिनिधित्वाचा काय परिणाम होतो, याकडे जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे.
विकासनिधी आणि राजकीय वजन वाढण्याची शक्यता
आमदारांची संख्या वाढल्यामुळे जिल्ह्याला आमदार निधीच्या माध्यमातून अधिक विकासकामांना गती मिळू शकते. रस्ते, पाणीपुरवठा, शैक्षणिक सुविधा, आरोग्यव्यवस्था, स्थानिक स्वराज्य संस्थांची कामे आणि ग्रामीण भागातील पायाभूत सुविधा या क्षेत्रांत निधीचा अधिक प्रभावी वापर होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
अहिल्यानगर जिल्हा भौगोलिकदृष्ट्या मोठा असून, तालुका आणि मतदारसंघनिहाय प्रश्नही वेगवेगळे आहेत. त्यामुळे 19 आमदारांचे प्रतिनिधित्व जिल्ह्याच्या विविध भागांतील प्रश्न राज्य सरकारपर्यंत पोहोचविण्यासाठी महत्त्वाचे ठरू शकते. जिल्ह्याची ही वाढती राजकीय ताकद आगामी काळातील स्थानिक आणि राज्यस्तरीय राजकारणावर प्रभाव टाकणारी ठरणार आहे.
