शेवगाव तालुक्यात खरीप हंगामाच्या सुरुवातीला झालेल्या पावसामुळे शेतकऱ्यांनी मोठ्या प्रमाणावर पेरणीची कामे पूर्ण केली. मात्र पेरणीनंतर पावसाने दीर्घ विश्रांती घेतल्याने उगवून आलेल्या पिकांना पुरेसा ओलावा मिळत नसल्याचे चित्र आहे. काही दिवसांपासून तालुक्यात रिमझिम पाऊस सुरू असला, तरी पिकांच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेला जोरदार पाऊस अद्याप झालेला नाही. परिणामी शेतकऱ्यांचे लक्ष आता आकाशाकडे लागले आहे.
नियोजित क्षेत्राच्या ७४ टक्क्यांवर पेरणी पूर्ण
शेवगाव तालुक्यात यंदाच्या खरीप हंगामासाठी ६५ हजार ११० हेक्टर क्षेत्रावर पेरणी करण्याचे उद्दिष्ट कृषी विभागाने निश्चित केले आहे. त्यापैकी आतापर्यंत ४८ हजार २९३ हेक्टर क्षेत्रावर विविध खरीप पिकांची पेरणी झाली आहे. निर्धारित उद्दिष्टाच्या तुलनेत सुमारे ७४ टक्के क्षेत्र पेरणीखाली आले असून जवळपास २६ टक्के क्षेत्रावरील पेरणी अद्याप बाकी आहे.
हंगामाच्या सुरुवातीला झालेल्या पावसावर विश्वास ठेवून अनेक शेतकऱ्यांनी बियाणे, खते आणि मशागतीवर मोठा खर्च केला. मात्र त्यानंतर पावसाने दडी मारल्याने उगवलेल्या पिकांची वाढ मंदावू लागली आहे. हलक्या स्वरूपाच्या पावसामुळे जमिनीचा वरचा थर ओला होत असला, तरी पिकांच्या मुळांपर्यंत आवश्यक ओलावा पोहोचत नसल्याचे शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे.
जून-जुलैमध्ये पावसाची तुटपुंजी नोंद
तालुक्यात जून महिन्यात ६९.५ मिलिमीटर पावसाची नोंद झाली. जुलै महिन्यात गुरुवारपर्यंत केवळ २४.७ मिलिमीटर पाऊस नोंदविण्यात आला आहे. उपलब्ध प्रशासकीय आकडेवारीनुसार तालुक्यातील एकूण पर्जन्यमान ९८.६ मिलिमीटरपर्यंत पोहोचले आहे.
पावसाची नोंद झाली असली, तरी तालुक्याच्या बहुतांश भागात अद्याप सलग आणि मुसळधार पाऊस झालेला नाही. त्यामुळे शेतांमध्ये पुरेशा प्रमाणात ओलावा साचलेला नसून कोरडवाहू क्षेत्रातील पिकांवर सर्वाधिक परिणाम जाणवू लागला आहे.
कापसाची सर्वाधिक क्षेत्रावर लागवड
शेवगाव तालुक्यात यंदाही कापूस हे खरीप हंगामातील प्रमुख पीक ठरले आहे. कापसासाठी ३८ हजार ५०० हेक्टर क्षेत्राचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले होते. त्यापैकी तब्बल ३६ हजार १८८ हेक्टर क्षेत्रावर कापसाची लागवड पूर्ण झाली आहे. निर्धारित उद्दिष्टाच्या तुलनेत कापसाची पेरणी जवळपास पूर्णत्वाकडे गेली आहे.
तुरीसाठी १४ हजार ५०० हेक्टर क्षेत्राचे उद्दिष्ट असताना ८ हजार ५४२ हेक्टरवर पेरणी झाली आहे. सोयाबीनचे नियोजित क्षेत्र ३ हजार ८०० हेक्टर असून प्रत्यक्षात ८९३ हेक्टरवर सोयाबीन पेरण्यात आले आहे.
उडदासाठी निश्चित केलेल्या ४ हजार ३५० हेक्टरपैकी १ हजार ४७ हेक्टरवर पेरणी झाली. मुगाचे उद्दिष्ट १ हजार ९५० हेक्टर असताना केवळ ४२५ हेक्टर क्षेत्र पेरणीखाली आले आहे.
बाजरीची पेरणी अपेक्षेपेक्षा कमी
तालुक्यात बाजरीसाठी १६ हजार हेक्टर क्षेत्राचे नियोजन करण्यात आले होते. मात्र आतापर्यंत केवळ ९७० हेक्टरवर बाजरीची पेरणी झाली आहे. पावसाची अनिश्चितता, कापसाकडे शेतकऱ्यांचा वाढलेला कल आणि बाजारभावाचा अंदाज यामुळे बाजरीच्या क्षेत्रात घट झाल्याचे दिसून येत आहे.
मक्यासाठी २१० हेक्टर क्षेत्राचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले होते. प्रत्यक्षात २२८ हेक्टर क्षेत्रावर पेरणी झाली असून मक्याच्या लागवडीने निर्धारित उद्दिष्ट ओलांडले आहे.
खरीप पिकांसोबत तालुक्यात १ हजार ६६२ हेक्टर क्षेत्रावर नव्या उसाची लागवड करण्यात आली आहे. मात्र ऊस आणि इतर पिकांच्या पुढील वाढीसाठी नियमित पाऊस किंवा सिंचनाची आवश्यकता असल्याने शेतकरी पाण्याचे नियोजन करण्याचा प्रयत्न करीत आहेत.
पिकांची वाढ खुंटण्याची भीती
पावसाच्या दीर्घ खंडामुळे काही भागातील पिकांची पाने पिवळी पडणे, वाढ थांबणे आणि जमिनीतील ओलावा कमी होणे अशा समस्या दिसू लागल्या आहेत. पुढील काही दिवसांत समाधानकारक पाऊस न झाल्यास दुबार पेरणीची वेळ येण्याची शक्यताही काही शेतकरी व्यक्त करीत आहेत.
कोरडवाहू जमिनीतील कापूस, तूर, मूग आणि उडीद या पिकांना सध्या पाण्याची सर्वाधिक गरज आहे. पिकांची सुरुवातीची वाढ व्यवस्थित न झाल्यास त्याचा थेट परिणाम उत्पादन आणि शेतकऱ्यांच्या आर्थिक गणितावर होऊ शकतो.
तणाचा वाढता प्रादुर्भाव बनला नवी समस्या
रिमझिम पाऊस आणि ढगाळ वातावरणामुळे शेतांमध्ये तणाचा प्रादुर्भाव वेगाने वाढत आहे. मुख्य पिकांना पुरेसा ओलावा मिळत नसतानाही तण मात्र झपाट्याने वाढत असल्याने शेतकऱ्यांना अतिरिक्त खर्च करावा लागत आहे.
तणनाशकांची फवारणी, कोळपणी आणि मजुरांच्या मदतीने तण काढण्यासाठी शेतकऱ्यांना पुन्हा आर्थिक गुंतवणूक करावी लागत आहे. मजुरीचे वाढलेले दर आणि कृषी निविष्ठांच्या खर्चामुळे आधीच अडचणीत असलेल्या शेतकऱ्यांसमोर नवे आव्हान उभे राहिले आहे.
युरिया आणि डीएपी खतांच्या तुटवड्याची तक्रार
कृषी विभागाकडून तालुक्यात खतांचा पुरेसा आणि नियोजनबद्ध पुरवठा करण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र प्रत्यक्ष बाजारपेठेत युरिया आणि डीएपी खतांचा तुटवडा जाणवत असल्याची तक्रार शेतकरी करीत आहेत.
पिकांच्या वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर आवश्यक खते वेळेत मिळत नसल्याने शेतकऱ्यांना विविध कृषी सेवा केंद्रांवर फिरावे लागत आहे. काही ठिकाणी मागणीच्या तुलनेत खतांचा पुरवठा कमी असल्याने शेतकऱ्यांना प्रतीक्षा करावी लागत असल्याचेही सांगितले जात आहे.
तालुक्यासाठी राखीव ठेवण्यात आलेला युरिया आणि डीएपी खतांचा बफर साठा तातडीने खुला करावा, तसेच प्रत्येक कृषी सेवा केंद्रावर आवश्यक प्रमाणात खत उपलब्ध करून द्यावे, अशी मागणी शेतकरी वर्गातून केली जात आहे.
