अहिल्यानगर जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या संचालक मंडळाच्या निवडणुकीनंतर आता अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदाच्या निवडीकडे संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे. मंगळवारी (३ नोव्हेंबर) जाहीर झालेल्या निवडणूक निकालात पालकमंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील, माजी मंत्री बाळासाहेब थोरात आणि शंकरराव गडाख यांच्या नेतृत्वाखालील सहकार विकास पॅनलने बँकेवरील आपले वर्चस्व कायम राखले. आता बँकेच्या सत्तेची सूत्रे नेमकी कोणाच्या हाती जाणार, याबाबत राजकीय आणि सहकार क्षेत्रात चर्चांना उधाण आले आहे. बँकेच्या अध्यक्ष व उपाध्यक्षपदाच्या निवडीसाठी १२ नोव्हेंबर रोजी संचालक मंडळाची विशेष सभा आयोजित करण्याचे नियोजन सुरू असून, दिवाळीनंतर बँकेच्या नव्या नेतृत्वावर शिक्कामोर्तब होण्याची शक्यता आहे.
१२ नोव्हेंबरला अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदाची निवड
जिल्हा सहकारी बँकेच्या निवडणुकीचा निकाल जाहीर झाल्यानंतर आता अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष निवडीची प्रशासकीय प्रक्रिया सुरू झाली आहे. त्यासाठी १२ नोव्हेंबर रोजी नवनिर्वाचित संचालक मंडळाची विशेष सभा बोलावण्याचे नियोजन बँक प्रशासनाने केले आहे. या सभेसंदर्भात अधिकृत अधिसूचना प्रसिद्ध करण्याची तयारी सुरू असून, निवडणूक निर्णय अधिकारी तथा जिल्हा उपनिबंधक मंगेश सुरवसे यांच्या अध्यक्षतेखाली ही प्रक्रिया पार पडणार आहे.
विशेष सभेत संचालकांमध्ये अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदाच्या उमेदवारांबाबत एकमत झाल्यास संबंधित पदांची निवड बिनविरोध होऊ शकते. मात्र, एकापेक्षा अधिक उमेदवारांनी दावा केल्यास नियमानुसार मतदान घेऊन पदाधिकाऱ्यांची निवड केली जाणार आहे. त्यामुळे सहकार विकास पॅनलमध्ये नेतृत्वाच्या नावावर सर्वानुमते निर्णय होणार की निवडीसाठी प्रत्यक्ष मतदानाची वेळ येणार, याकडे लक्ष लागले आहे.
विखे-थोरात-गडाख यांच्या भूमिकेला महत्त्व
जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत सहकार विकास पॅनलने सत्ता मिळवल्यानंतर आता अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदाच्या वाटपाबाबत राजकीय हालचाली वाढल्या आहेत. पालकमंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील, ज्येष्ठ नेते बाळासाहेब थोरात आणि शंकरराव गडाख यांच्या परस्पर समन्वयातून नव्या पदाधिकाऱ्यांची नावे निश्चित होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
निवडणुकीचा निकाल लागल्यानंतर अध्यक्षपदासाठी इच्छुकांकडून हालचाली सुरू झाल्याची चर्चा आहे. मात्र, संचालक मंडळाच्या निवडणुकीपूर्वी बिनविरोध निवडीसाठी झालेल्या चर्चांमध्येच अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदाबाबत प्राथमिक सहमती झाल्याचेही सहकार क्षेत्रात बोलले जात आहे. त्यामुळे आधीपासून निश्चित केलेल्या नावांनाच संधी दिली जाणार की अंतिम टप्प्यात नेतृत्वाच्या समीकरणात बदल होणार, याबाबत उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
अध्यक्षपद विखे गटाकडे, तर उपाध्यक्षपद थोरात गटाला?
जिल्हा बँकेच्या नव्या नेतृत्वाबाबत सध्या अनेक राजकीय शक्यता चर्चेत आहेत. अध्यक्षपदासाठी विखे गटाकडून कोणाचे नाव पुढे केले जाणार, हा सर्वाधिक चर्चेचा विषय ठरला आहे. त्याचवेळी बँकेचे उपाध्यक्षपद थोरात गटाच्या वाट्याला जाणार का, याबाबतही सहकार क्षेत्रात तर्कवितर्क लढवले जात आहेत.
विखे आणि थोरात या दोन्ही गटांना स्वीकारार्ह असलेल्या एखाद्या संचालकाच्या नावावर सहमती होण्याची शक्यताही नाकारता येत नाही. बँकेवरील सत्ता टिकवताना विविध गटांमध्ये समतोल राखण्याचे आव्हान सहकार विकास पॅनलसमोर असणार आहे. त्यामुळे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदाची निवड ही केवळ औपचारिक प्रक्रिया न राहता जिल्ह्यातील आगामी सहकार क्षेत्रातील राजकीय समीकरणांच्या दृष्टीने महत्त्वाची मानली जात आहे.
दिवाळी पाडव्याला नेत्यांच्या बैठकीत नावांवर शिक्कामोर्तब?
दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर जिल्हा बँकेच्या नेतृत्वाबाबत महत्त्वपूर्ण राजकीय चर्चा होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. लक्ष्मीपूजनानंतर दिवाळी पाडव्याच्या निमित्ताने जिल्ह्यातील प्रमुख नेते एकत्र येऊन अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदासाठी संभाव्य उमेदवारांच्या नावांवर चर्चा करू शकतात.
सहकार विकास पॅनलमध्ये सहभागी असलेल्या प्रमुख नेत्यांमध्ये यावेळी अंतिम सहमती घडवून आणण्याचे प्रयत्न होण्याची शक्यता आहे. विशेषतः अध्यक्षपदासाठी इच्छुकांची संख्या आणि गटांतर्गत अपेक्षा लक्षात घेता, सर्वांना मान्य होईल असा निर्णय घेण्यावर भर दिला जाऊ शकतो. या चर्चांनंतर १२ नोव्हेंबरच्या विशेष सभेपूर्वीच नव्या पदाधिकाऱ्यांची नावे निश्चित होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
जिल्हा बँकेत सहा महिला संचालक; पहिल्यांदाच महिलेला अध्यक्षपदाची संधी मिळणार?
यंदाच्या जिल्हा बँकेच्या संचालक मंडळात सहा महिला संचालकांचा समावेश असल्याने अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदाच्या निवडीत महिला नेतृत्वाला संधी मिळणार का, हा प्रश्नही चर्चेत आला आहे. जिल्ह्याच्या सहकार क्षेत्रातील महत्त्वाच्या संस्थेच्या नेतृत्वात महिलांना प्रतिनिधित्व देण्याचा निर्णय घेतला जाईल का, याकडे विशेष लक्ष आहे.
सहकार विकास पॅनलच्या नेतृत्वाकडून महिला संचालकांपैकी एखाद्या नावाचा अध्यक्ष किंवा उपाध्यक्षपदासाठी विचार केला जाऊ शकतो, अशी चर्चा सुरू आहे. मात्र, याबाबत अद्याप कोणत्याही नावाची अधिकृत घोषणा झालेली नाही. त्यामुळे महिला संचालकांना प्रमुख पदांवर संधी मिळणार की पारंपरिक राजकीय समीकरणांनुसारच पदाधिकाऱ्यांची निवड होणार, हे विशेष सभेत स्पष्ट होणार आहे.
जिल्हा बँकेच्या अध्यक्षपदाचा मोठा राजकीय इतिहास
अहिल्यानगर जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाला जिल्ह्याच्या राजकीय आणि सहकार क्षेत्रात विशेष महत्त्व आहे. गेल्या अनेक दशकांत जिल्ह्यातील विविध प्रभावशाली नेत्यांनी या बँकेचे नेतृत्व केले आहे. बँकेच्या माध्यमातून शेतकरी, प्राथमिक सहकारी संस्था आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी संबंधित महत्त्वपूर्ण आर्थिक निर्णय घेतले जात असल्याने अध्यक्षपदाला राजकीयदृष्ट्याही मोठे वजन आहे.
उपलब्ध माहितीनुसार, १९६७ ते २०२१ या कालावधीत जिल्हा बँकेच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी ३९ नेत्यांनी सांभाळली आहे. त्यानंतरच्या पाच वर्षांच्या काळात आणखी तीन अध्यक्षांनी बँकेचे नेतृत्व केले, तर एका महिला अधिकाऱ्याने प्रशासक म्हणून कामकाज पाहिले. अशाप्रकारे आतापर्यंत ४२ जणांनी अध्यक्षपद, तर एका महिला अधिकाऱ्याने प्रशासकपद सांभाळल्याची नोंद आहे.
नव्या अध्यक्षासमोर बँकेच्या कारभाराची मोठी जबाबदारी
जिल्हा बँकेचे अध्यक्षपद मिळवणाऱ्या संचालकाकडे बँकेच्या दैनंदिन कामकाजासोबतच धोरणात्मक निर्णयांमध्ये महत्त्वाची भूमिका असणार आहे. जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना पीककर्जपुरवठा, सहकारी संस्थांना आर्थिक मदत, कर्जवसुली, बँकेची आर्थिक शिस्त आणि ग्रामीण भागातील बँकिंग सेवांचा विस्तार अशा अनेक विषयांवर नव्या नेतृत्वाला काम करावे लागणार आहे.
सहकार विकास पॅनलने निवडणुकीत यश मिळवल्यानंतर आता बँकेच्या कारभारात कोणत्या नेत्याला प्रमुख जबाबदारी दिली जाते, यावर जिल्ह्यातील सहकार क्षेत्राचे लक्ष केंद्रित झाले आहे. अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदाच्या निवडीसाठी होणाऱ्या विशेष सभेच्या अधिसूचनेनंतर उमेदवारी आणि निवड प्रक्रियेचे अधिकृत चित्र स्पष्ट होणार आहे.
