अहिल्यानगर तालुक्यातील मेहकरी आणि मराठवाडी परिसरातील दूध संकलन केंद्रांवर अन्न व औषध प्रशासनाने शुक्रवारी, १० जुलै रोजी अचानक तपासणी मोहीम राबविली. दुधामध्ये भेसळ होत असल्याच्या तक्रारीनंतर नाशिक आणि अहिल्यानगर येथील अधिकाऱ्यांच्या संयुक्त पथकाने पाच ते सात केंद्रांची पाहणी केली. विविध ठिकाणांहून दुधाचे नमुने संकलित करून प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठविण्यात आले असून, रात्री उशिरापर्यंत कारवाई सुरू होती.
तक्रारीनंतर नाशिकच्या पथकाची नगरमध्ये धाव
मेहकरी आणि मराठवाडी शिवारातील काही दूध संकलन केंद्रांमध्ये दुधाच्या गुणवत्तेबाबत संशयास्पद प्रकार सुरू असल्याची तक्रार अन्न व औषध प्रशासनाच्या नाशिक येथील सहआयुक्त कार्यालयाकडे करण्यात आली होती. या तक्रारीची गंभीर दखल घेत सहआयुक्त आपल्या पथकासह शुक्रवारी अहिल्यानगरमध्ये दाखल झाले.
अहिल्यानगर कार्यालयातील स्थानिक सहायक आयुक्त, अन्न सुरक्षा अधिकारी आणि संबंधित कर्मचाऱ्यांच्या मदतीने संशयित दूध संकलन केंद्रांची तपासणी करण्यात आली. केंद्रांवरील दूध साठवणूक व्यवस्था, संकलनाची पद्धत, वजनमाप यंत्रणा, थंड साखळी आणि नोंदवहीची पाहणी करण्यात आल्याचे समजते.
पाच ते सात केंद्रांमधून घेतले दुधाचे नमुने
संयुक्त पथकाने मेहकरी आणि मराठवाडी परिसरातील पाच ते सात दूध संकलन केंद्रांना भेटी दिल्या. प्रत्येक ठिकाणाहून निर्धारित पद्धतीने दुधाचे नमुने घेऊन ते सीलबंद करण्यात आले. हे नमुने शासकीय मान्यताप्राप्त प्रयोगशाळेत रासायनिक आणि गुणवत्ताविषयक तपासणीसाठी पाठविण्यात आले आहेत.
तपासणीमध्ये दुधातील फॅट आणि एसएनएफचे प्रमाण, पाणी किंवा अन्य पदार्थांची संभाव्य भेसळ, रासायनिक घटक, कृत्रिम पदार्थ तसेच दुधाची एकूण गुणवत्ता तपासली जाण्याची शक्यता आहे. प्रयोगशाळेचा अहवाल मिळाल्यानंतरच संबंधित नमुने मानकांनुसार आहेत की नाही, याबाबत अधिकृत स्पष्टता मिळणार आहे.
अहवालानंतरच कारवाईची दिशा ठरणार
नमुना तपासणीचा अहवाल समाधानकारक आल्यास संबंधित केंद्रांवरील संशय दूर होईल. मात्र दुधामध्ये भेसळ, गुणवत्ता निकषांचे उल्लंघन किंवा मानवी आरोग्यास अपायकारक घटक आढळल्यास संबंधितांविरोधात अन्न सुरक्षा आणि मानके कायद्यानुसार कारवाई केली जाऊ शकते.
यामध्ये कारणे दाखवा नोटीस, दंडात्मक कारवाई, परवाना निलंबन किंवा रद्द करणे तसेच गंभीर प्रकरणात गुन्हा दाखल करण्यासारख्या उपाययोजनांचा समावेश होऊ शकतो. रात्री उशिरापर्यंत तपास सुरू असल्याने प्रशासनाने या कारवाईबाबत अधिकृत तपशील जाहीर केलेला नव्हता.
राज्यव्यापी तपासणी मोहिमेचा भाग
राज्यातील दूध आणि खाद्यपदार्थांच्या गुणवत्तेबाबत वाढत्या तक्रारींच्या पार्श्वभूमीवर अन्न व औषध प्रशासनाकडून विशेष तपासणी मोहीम राबविण्यात येत आहे. या अंतर्गत दूध संकलन केंद्रे, डेअरी, हॉटेल, उपाहारगृहे, स्वीट मार्ट, बेकरी आणि इतर खाद्य व्यावसायिक आस्थापनांची अचानक तपासणी केली जात आहे.
परवाना, स्वच्छता, अन्न साठवणुकीची पद्धत, खाद्यपदार्थांसाठी वापरण्यात येणारा कच्चा माल, तेलाची गुणवत्ता आणि उत्पादनांच्या मुदतीची माहिती तपासली जात आहे. नियमांचे उल्लंघन आढळल्यास संबंधित व्यावसायिकांना नोटिसा देण्यासह अन्नसाठा जप्त करण्याची कारवाईही केली जात आहे.
दूध संकलन केंद्र चालकांमध्ये धास्ती
मेहकरी आणि मराठवाडी परिसरात झालेल्या अचानक छापेमारीमुळे नगर तालुक्यातील दूध संकलन केंद्र चालकांमध्ये मोठी खळबळ उडाली आहे. अनेक केंद्र चालकांकडून दूध संकलनाच्या नोंदी, परवाने, उपकरणांची तपासणी आणि आवश्यक कागदपत्रे अद्ययावत करण्यास सुरुवात करण्यात आली आहे.
हॉटेल, स्वीट मार्ट आणि अन्य खाद्य व्यावसायिकांमध्येही तपासणीची धास्ती निर्माण झाली आहे. आगामी काळात आणखी केंद्रे आणि आस्थापनांवर कारवाई होण्याची शक्यता असल्याने व्यावसायिकांकडून स्वच्छता आणि परवान्यांच्या अटींची पूर्तता केली जात आहे.
परवाना निलंबनाच्या कारवाईवर व्यावसायिकांचा आक्षेप
अहिल्यानगरमधील अन्न व औषध प्रशासन कार्यालयात कार्यक्षेत्रानुसार तीन सहायक आयुक्तांकडे वेगवेगळ्या भागांची जबाबदारी आहे. मात्र तपासणीच्या नावाखाली काही अधिकाऱ्यांकडून अनावश्यक त्रास दिला जात असल्याचा आरोप दूध संकलन केंद्र चालक आणि हॉटेल व्यावसायिकांकडून केला जात आहे.
सर्व आवश्यक नियमांचे पालन करूनही अत्यंत किरकोळ त्रुटींवर परवाने निलंबित केले जात असल्याचे व्यावसायिकांचे म्हणणे आहे. कागदपत्रांतील तांत्रिक त्रुटी किंवा तत्काळ दुरुस्त करता येणाऱ्या बाबींवर थेट कठोर कारवाई केली जात असल्याने व्यवसायावर परिणाम होत असल्याची तक्रार त्यांनी केली आहे.
वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे तक्रारी; काही प्रकरणे न्यायालयात
अन्न व औषध प्रशासनाच्या कारवाईच्या पद्धतीविरोधात काही व्यावसायिकांनी वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे लेखी तक्रारी दाखल केल्याची माहिती आहे. काही दूध संकलन केंद्र चालकांनी परवाना निलंबन आणि इतर कारवाईला आव्हान देत न्यायालयातही धाव घेतली आहे.
व्यावसायिकांवर कारवाई करताना नियमांचे उल्लंघन किती गंभीर आहे, त्याचा ग्राहकांच्या आरोग्यावर काय परिणाम होऊ शकतो आणि संबंधितांना त्रुटी दुरुस्त करण्याची संधी देण्यात आली होती का, याचा विचार व्हावा, अशी मागणी केली जात आहे. या आरोपांबाबत अन्न व औषध प्रशासनाकडून अद्याप अधिकृत प्रतिक्रिया देण्यात आलेली नाही.
