अहिल्यानगर जिल्हा सहकारी बँकेच्या आगामी निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर अकोले तालुक्यात यंदा अभूतपूर्व राजकीय चुरस निर्माण होण्याची चिन्हे आहेत. आजी-माजी आमदार, बँकेचे विद्यमान व माजी संचालक, सहकार क्षेत्रातील ज्येष्ठ नेते आणि विविध पक्षांचे तालुकास्तरीय पदाधिकारी या निवडणुकीसाठी सक्रिय झाल्याने उमेदवारीसाठी इच्छुकांची संख्या वाढली आहे. विविध सेवा संस्थांमधून करण्यात आलेल्या ठरावांमुळे संभाव्य उमेदवारांची नावे पुढे येत असून, तालुक्यातील राजकीय समीकरणे वेगाने बदलताना दिसत आहेत.
अकोले तालुक्याला जिल्हा बँकेच्या राजकारणात नेहमीच महत्त्वाचे स्थान राहिले आहे. मात्र, यापूर्वी तुलनेने मर्यादित उमेदवारांमध्ये होणारी राजकीय जुळवाजुळव यंदा अनेक दिग्गजांच्या सहभागामुळे अधिक गुंतागुंतीची बनली आहे. अंतिम पॅनल रचना, गटांची आघाडी आणि तालुक्यातील नेत्यांची भूमिका यावर निवडणुकीचे चित्र अवलंबून राहणार आहे.
गायकर कुटुंबाचे दीर्घकाळचे वर्चस्व
अकोले तालुक्यातील जिल्हा बँकेच्या राजकारणावर ज्येष्ठ नेते दिवंगत भाऊसाहेब हांडे यांचा दीर्घकाळ प्रभाव राहिला. त्यांनी जिल्हा बँकेचे संचालकपद तसेच अध्यक्षपदही भूषविले होते. त्यांच्या पश्चात त्यांचे राजकीय शिष्य आणि जिल्हा बँकेचे माजी अध्यक्ष सीताराम गायकर यांनी सहकार क्षेत्रातील हे वर्चस्व कायम ठेवले.
गेल्या सुमारे पंचवीस वर्षांपासून सीताराम गायकर जिल्हा बँकेच्या संचालकपदावर निवडून येत आहेत. मागील निवडणुकीत त्यांची बिनविरोध निवड झाली होती. बदलत्या राजकीय परिस्थितीत त्यांच्या वर्चस्वाला आव्हान देण्यासाठी अनेक नेत्यांनी तयारी सुरू केली असली तरी सेवा सोसायट्यांमधून झालेल्या ठरावांमध्ये गायकर समर्थकांचे संख्याबळ अद्याप लक्षणीय असल्याचे राजकीय वर्तुळात सांगितले जात आहे.
तांत्रिक अडचणीमुळे गायकर स्वतः निवडणुकीपासून दूर?
काही तांत्रिक कारणांमुळे सीताराम गायकर यांना यंदाची निवडणूक स्वतः लढविता येणार नसल्याची चर्चा आहे. त्यामुळे त्यांच्या राजकीय वारसदार म्हणून कुटुंबातील दोन महिलांची नावे पुढे आली आहेत.
गायकर यांची कन्या संजीवनी गोविंद शिंदे यांच्या नावाचा उंचखडक खुर्द विकास सेवा सोसायटीतून ठराव झाला आहे. त्यांच्या पत्नी भीमाबाई सीताराम गायकर यांच्या नावाचा मोग्रस सोसायटीमधून ठराव करण्यात आला आहे. या दोघींपैकी एकीला जिल्हा बँकेच्या राजकारणात पुढे केले जाण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
आमदार लहामटे यांचा सहकार राजकारणात प्रवेश
अकोलेचे आमदार डॉ. किरण लहामटे प्रथमच जिल्हा बँकेच्या माध्यमातून सहकार क्षेत्रातील निवडणूक राजकारणात उतरण्याची तयारी करत असल्याचे दिसत आहे. कोथळे विकास सेवा सोसायटीमधून त्यांच्या नावाचा ठराव करण्यात आला आहे.
तालुक्यातील विद्यमान आमदार म्हणून त्यांचे समर्थक विविध सोसायट्यांमध्ये सक्रिय झाले आहेत. जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत थेट सहभाग घेतल्यास तालुक्यातील पारंपरिक राजकीय समीकरणांमध्ये मोठा बदल होण्याची शक्यता आहे.
वैभव पिचड पुन्हा जिल्हा बँकेच्या मैदानात
जिल्हा बँकेचे संचालकपद यापूर्वी भूषविलेले माजी आमदार वैभव पिचड यांनीही निवडणुकीची तयारी सुरू केली आहे. सुगाव बुद्रुक विकास सेवा सोसायटीतून त्यांच्या नावाचा ठराव झाला आहे.
पिचड कुटुंबाचा अकोले तालुक्यातील आदिवासी भागासह विविध सहकारी संस्थांवर दीर्घकाळ प्रभाव राहिला आहे. त्यामुळे वैभव पिचड यांच्या संभाव्य उमेदवारीकडे तालुक्याच्या राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.
अमित भांगरे आणि मधुकर नवलेही सक्रिय
जिल्हा बँकेचे मावळते संचालक अमित भांगरे यांच्या नावाचा शेंडी विकास सेवा सोसायटीमधून ठराव झाला आहे. आदिवासी पट्ट्यात त्यांचा प्रभाव असून, त्यांनी पुन्हा संचालकपदासाठी मोर्चेबांधणी सुरू केल्याचे दिसत आहे.
जिल्हा बँकेचे तज्ज्ञ संचालक आणि सहकार क्षेत्रातील ज्येष्ठ नेते मधुकर नवले यांच्या नावाचा अकोले विकास सेवा सोसायटीमधून ठराव करण्यात आला आहे. त्यांचा सहकार क्षेत्रातील प्रदीर्घ अनुभव आणि माजी मंत्री बाळासाहेब थोरात यांच्याशी असलेली राजकीय जवळीक यामुळे त्यांच्या भूमिकेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
वाकचौरे, भोर आणि नाईकवाडी यांच्याही नावांचे ठराव
माजी जिल्हा परिषद सदस्य कैलास वाकचौरे यांच्या नावाचा कळस बुद्रुक सोसायटीमधून ठराव झाला आहे. तालुक्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि सहकार क्षेत्रातील त्यांचा संपर्क उमेदवारीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जात आहे.
धामणगाव आवारी विकास सेवा सोसायटीमधून बाळासाहेब भोर यांच्या नावाचा ठराव करण्यात आला आहे. ज्येष्ठ नेते पर्बत नाईकवाडी यांच्या पत्नी जयश्री नाईकवाडी यांच्या नावाचा गर्दणी सोसायटीमधून ठराव झाल्याने महिला प्रतिनिधित्वाच्या संभाव्य उमेदवारीचीही चर्चा सुरू झाली आहे.
दूध संघातील नेत्यांचीही तयारी
अमृतसागर दूध संघाचे उपाध्यक्ष रावसाहेब वाकचौरे यांच्या नावाचा वीरगाव विकास सेवा सोसायटीमधून ठराव झाला आहे. त्यांचा दूध संघ आणि सहकारी संस्थांशी असलेला संबंध जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत महत्त्वाचा ठरू शकतो.
काही इच्छुकांनी सेवा सोसायटी मतदारसंघासह दूध प्रक्रिया संस्था आणि पतसंस्था मतदारसंघातूनही ठराव करून घेतल्याची माहिती आहे. त्यामुळे एकाच नेत्यासाठी विविध मतदारसंघांचे पर्याय खुले ठेवण्याची रणनीती वापरली जात असल्याचे दिसत आहे.
दोन्ही राष्ट्रवादी गटांचे तालुकाध्यक्षही इच्छुक
राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या अजित पवार गटाचे तालुकाध्यक्ष शरद चौधरी यांच्या नावाचा अंभोळ सोसायटीमधून ठराव झाला आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाचे तालुकाध्यक्ष सुरेश गडाख यांच्या नावाचा कळस खुर्द सोसायटीमधून ठराव करण्यात आला आहे.
दोन्ही राष्ट्रवादी गटांच्या तालुकाध्यक्षांनी निवडणुकीच्या प्रक्रियेत सहभाग घेतल्याने तालुक्यातील राष्ट्रवादीच्या कार्यकर्त्यांमध्येही स्वतंत्र मोर्चेबांधणी सुरू असल्याचे दिसत आहे. पक्षीय विभाजनानंतर जिल्हा बँकेची ही निवडणूक स्थानिक संघटनांची ताकद तपासणारी ठरू शकते.
विखे पाटील यांच्या पॅनलकडे काही नेत्यांचा कल
जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत कोणते प्रमुख पॅनल समोरासमोर येतात, यावर अकोले तालुक्यातील नेत्यांची अंतिम भूमिका निश्चित होणार असल्याचे राजकीय वर्तुळात बोलले जात आहे.
माजी अध्यक्ष सीताराम गायकर, माजी आमदार वैभव पिचड आणि कैलास वाकचौरे हे जलसंपदा मंत्री तथा जिल्ह्याचे पालकमंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील संभाव्य पॅनलला समर्थन देऊ शकतात, अशी चर्चा आहे. मात्र, अधिकृत पॅनल जाहीर झाल्यानंतरच त्यांची भूमिका स्पष्ट होणार आहे.
लहामटे कोणत्या आघाडीत जाणार?
आमदार डॉ. किरण लहामटे हे विधान परिषदेचे सभापती प्रा. राम शिंदे आणि माजी मंत्री बाळासाहेब थोरात यांचा संयुक्त किंवा समर्थित पॅनल तयार झाल्यास त्या गटात सहभागी होऊ शकतात, अशी चर्चा तालुक्यात सुरू आहे.
लहामटे यांच्या निर्णयावर त्यांच्या समर्थकांच्या ठरावांची दिशा आणि तालुक्यातील इतर इच्छुकांची भूमिका अवलंबून राहू शकते. त्यामुळे उमेदवारी अर्ज दाखल होण्यापूर्वी मोठ्या राजकीय बैठका आणि समन्वयाच्या हालचाली वाढण्याची शक्यता आहे.
मधुकर नवले थोरातांसोबत राहण्याची शक्यता
तज्ज्ञ संचालक मधुकर नवले हे माजी मंत्री बाळासाहेब थोरात यांचे दीर्घकाळापासून निष्ठावान समर्थक म्हणून ओळखले जातात. त्यामुळे जिल्हा बँकेसाठी थोरात यांच्या नेतृत्वाखाली किंवा त्यांच्या समर्थनाने पॅनल तयार झाल्यास नवले त्याच गटासोबत राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
तालुक्यातील थोरात समर्थक संस्था, कार्यकर्ते आणि मतदारांच्या माध्यमातून त्यांच्याकडून निवडणूक तयारी सुरू असल्याचेही सांगितले जात आहे.
सोसायटी मतदारसंघात सर्वाधिक चुरस
अकोले तालुक्यात सेवा सोसायटी मतदारसंघातून सर्वाधिक इच्छुकांची नावे पुढे आली आहेत. अनेक प्रभावी नेत्यांनी विविध संस्थांमधून ठराव करून घेतल्यामुळे उमेदवारी निश्चित करताना पॅनलप्रमुखांसमोर मोठा पेच निर्माण होऊ शकतो.
एका पॅनलमधून मर्यादित उमेदवारांनाच संधी मिळणार असल्याने उर्वरित इच्छुकांची भूमिका निर्णायक ठरू शकते. उमेदवारी न मिळाल्यास काही नेते दुसऱ्या पॅनलकडे वळू शकतात किंवा स्वतंत्र रणनीती आखू शकतात.
राखीव मतदारसंघांकडेही इच्छुकांचे लक्ष
सोसायटी मतदारसंघातील वाढती स्पर्धा पाहता अकोले तालुक्यातील काही नेत्यांना महिला राखीव तसेच अनुसूचित जाती-जमाती मतदारसंघातून संधी मिळण्याची शक्यता आहे.
गायकर कुटुंबातील महिलांच्या नावांचे ठराव, जयश्री नाईकवाडी यांची संभाव्य उमेदवारी आणि आदिवासी क्षेत्रातील नेत्यांच्या सक्रियतेमुळे राखीव जागांवरील उमेदवार निवडीकडेही तालुक्याचे लक्ष लागले आहे.
अंतिम गटबांधणीवर निवडणुकीचे चित्र अवलंबून
अकोले तालुक्यातील आजी-माजी लोकप्रतिनिधी, सहकारातील ज्येष्ठ नेते आणि विविध राजकीय गटांच्या समर्थकांनी स्वतंत्रपणे तयारी सुरू केली आहे. कोणते नेते एकाच पॅनलमध्ये येतात, कोणाला उमेदवारी मिळते आणि कोणाचे ठराव निर्णायक ठरतात, यावर तालुक्यातील जिल्हा बँक निवडणुकीचे अंतिम स्वरूप निश्चित होणार आहे.
