देशाच्या आर्थिक सामर्थ्याबाबत उत्साहवर्धक संकेत देणारी महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. १३ फेब्रुवारी रोजी संपलेल्या आठवड्यात भारताच्या परकीय चलन साठ्याने सर्व विक्रम मोडीत काढत प्रथमच ७२५ अब्ज डॉलरचा टप्पा ओलांडला. एका आठवड्यात ८.६६ अब्ज डॉलरची भर पडल्याने एकूण साठा ७२५.७२ अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचला आहे. यापूर्वी जानेवारी महिन्यात ७२३.७७४ अब्ज डॉलर हा उच्चांक नोंदवला गेला होता. त्याआधी ६ फेब्रुवारी रोजी संपलेल्या आठवड्यात साठ्यात ६.७१ अब्ज डॉलरची घट होऊन तो ७१७.०६ अब्ज डॉलरवर आला होता.
रिझर्व्ह बँकेची ताजी आकडेवारी काय दर्शवते
भारतीय रिझर्व्ह बँकेने जाहीर केलेल्या साप्ताहिक आकडेवारीनुसार परकीय चलन साठ्यातील सर्वात मोठा घटक असलेल्या परकीय चलन मालमत्तेत ३.५५ अब्ज डॉलरची वाढ झाली असून ती ५७३.६० अब्ज डॉलरवर पोहोचली आहे. डॉलरमध्ये मोजल्या जाणाऱ्या या मालमत्तेवर युरो, पौंड आणि येन यांसारख्या इतर प्रमुख चलनांच्या चढउतारांचा प्रभाव पडतो. त्यामुळे जागतिक चलनबाजारातील हालचालींचा थेट परिणाम या घटकावर दिसून येतो.
सोन्याच्या साठ्यात लक्षणीय वाढ
सोन्याच्या राखीव साठ्यातही उल्लेखनीय वाढ झाली आहे. पुनरावलोकनाधीन आठवड्यात सोन्याच्या मूल्यामध्ये ४.९९ अब्ज डॉलरची भर पडून ते १२८.४६ अब्ज डॉलरवर पोहोचले. जागतिक बाजारात सोन्याच्या किंमतीतील चढउतार आणि सुरक्षित गुंतवणुकीकडे झुकणारी प्रवृत्ती यामुळे या वाढीला चालना मिळाल्याचे मानले जाते.
विशेष रेखांकन हक्क आणि आयएमएफकडे राखीव निधी
विशेष रेखांकन हक्क म्हणजेच एसडीआरमध्ये १०३ दशलक्ष डॉलरची वाढ होऊन ते १८.९२ अब्ज डॉलरवर गेले आहेत. तसेच आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीकडे असलेल्या भारताच्या राखीव निधीत १९ दशलक्ष डॉलरची वाढ नोंदली गेली असून तो ४.७३४ अब्ज डॉलर झाला आहे. या दोन्ही घटकांतील वाढ भारताच्या आंतरराष्ट्रीय आर्थिक व्यवहारक्षमतेला बळ देणारी मानली जाते.
रुपयावर दबाव कायम
परकीय चलन साठ्यात विक्रमी वाढ होत असतानाच देशांतर्गत चलनावर दबाव दिसून येत आहे. अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या तणावामुळे तसेच कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेल्या वाढीमुळे डॉलर मजबूत झाला आहे. परिणामी शुक्रवारी रुपया डॉलरच्या तुलनेत २६ पैशांनी घसरून ९०.९४ या पातळीवर बंद झाला. देशांतर्गत शेअर बाजारातील तेजी असूनही रुपयाला अपेक्षित आधार मिळू शकला नाही, असे बाजार विश्लेषकांचे मत आहे.
यापूर्वी बुधवारी रुपया ४ पैशांनी वधारून ९०.६८ वर बंद झाला होता. गुरुवारी छत्रपती शिवाजी महाराज जयंतीनिमित्त परकीय चलन बाजार बंद होता. दरम्यान, सहा प्रमुख जागतिक चलनांच्या तुलनेत डॉलरची ताकद मोजणारा निर्देशांक ०.०१ टक्क्यांनी वाढून ९७.८६ वर व्यवहार करत होता.
तज्ञांचे निरीक्षण
मिरे अॅसेट शेअरखानचे संशोधन विश्लेषक अनुज चौधरी यांच्या मते, जागतिक पातळीवरील भू-राजकीय तणाव आणि डॉलरमधील मजबुतीमुळे रुपयावर दबाव कायम आहे. वाढत्या कच्च्या तेलाच्या किमतीमुळेही देशांतर्गत चलनावर नकारात्मक परिणाम होत आहे. मात्र देशांतर्गत भांडवली बाजारातील सकारात्मक वातावरणामुळे घसरण काही प्रमाणात मर्यादित राहिली आहे. आगामी काळातही जागतिक तणाव आणि डॉलरची दिशा लक्षात घेता रुपया काहीसा दबावाखालीच राहू शकतो, असे त्यांचे निरीक्षण आहे.
