पाकिस्तानमध्ये इंधनाच्या किमतींमध्ये झालेल्या अचानक आणि मोठ्या वाढीमुळे सामान्य नागरिकांपासून उद्योगक्षेत्रापर्यंत सर्वच स्तरांवर चिंता निर्माण झाली आहे. जागतिक पातळीवरील भू-राजकीय तणाव आणि तेलपुरवठ्यावर परिणाम करणाऱ्या परिस्थितीचा थेट फटका पाकिस्तानला बसला आहे. सरकारने पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात तब्बल ५५ रुपयांची वाढ जाहीर केल्यानंतर देशातील अनेक शहरांमध्ये पेट्रोल पंपांवर वाहनधारकांच्या लांबलचक रांगा लागल्याचे चित्र दिसत आहे. या घडामोडींमुळे आधीच महागाईच्या ताणाखाली असलेल्या अर्थव्यवस्थेवर आणखी दबाव वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात मोठी वाढ
पाकिस्तान सरकारने केलेल्या नव्या दरवाढीनुसार देशात एका लिटर पेट्रोलची किंमत सुमारे ३२१.१७ रुपयांवर पोहोचली आहे, तर डिझेलचा दर ३३५.८६ रुपयांपर्यंत गेला आहे. ही वाढ एका झटक्यात ५५ रुपयांनी झाल्यामुळे नागरिकांना मोठा आर्थिक धक्का बसला आहे. वाढत्या दरांमुळे वाहतूक, मालवाहतूक आणि कृषी क्षेत्रातील खर्चही वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे आगामी काळात वस्तूंच्या किमतींमध्ये आणखी वाढ होण्याची भीती अर्थतज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
तेलपुरवठ्यावर आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीचा परिणाम
जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या तणावपूर्ण परिस्थितीमुळे मध्यपूर्वेतून होणाऱ्या तेलपुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे. विशेषतः होर्मुझ सामुद्रधुनी या महत्त्वाच्या समुद्री मार्गावर निर्माण झालेल्या अडथळ्यांमुळे तेलवाहतुकीत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. जगातील मोठा भाग या मार्गावरूनच कच्चे तेल आयात करतो. पुरवठा साखळीमध्ये व्यत्यय आल्याने आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढण्याची शक्यता आहे आणि तज्ज्ञांच्या मते पुढील काही दिवसांत कच्च्या तेलाचा दर प्रति बॅरल १०० डॉलर्सच्या पुढे जाऊ शकतो.
पाकिस्तानची तेल आयातीवरील मोठी अवलंबित्व
पाकिस्तान स्वतःच्या गरजेसाठी मोठ्या प्रमाणावर तेल आयातीवर अवलंबून आहे. देशातील बहुतांश कच्चे तेल सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातीमधून आयात केले जाते. या देशांतून येणारे तेल प्रामुख्याने होर्मुझ सामुद्रधुनीतूनच पाकिस्तानपर्यंत पोहोचते. त्यामुळे या मार्गात कोणताही अडथळा निर्माण झाला तर पाकिस्तानच्या ऊर्जा पुरवठ्यावर थेट परिणाम होतो. तेलपुरवठ्यातील संभाव्य अडचणींचा विचार करून सरकारला दरवाढीचा निर्णय घ्यावा लागल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे.
सरकारची आपत्कालीन बैठक आणि निर्णय
इंधनाच्या वाढत्या किमतींचा आढावा घेण्यासाठी पाकिस्तान सरकारने उच्चस्तरीय आपत्कालीन बैठक बोलावली होती. या बैठकीत देशाचे उपपंतप्रधान, अर्थमंत्री आणि पेट्रोलियम मंत्री उपस्थित होते. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील बदलत्या परिस्थितीचा विचार करून इंधनदर वाढवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. सरकारच्या मते हा निर्णय आर्थिक दबाव आणि पुरवठ्याच्या अनिश्चिततेमुळे अपरिहार्य होता.
मोठ्या शहरांमध्ये पेट्रोल पंपांवर गर्दी
दरवाढीची घोषणा होताच पाकिस्तानमधील कराची, लाहोर आणि इस्लामाबादसारख्या प्रमुख शहरांमध्ये पेट्रोल पंपांवर मोठी गर्दी दिसून आली. वाहनधारकांनी भविष्यातील संभाव्य दरवाढ किंवा तुटवड्याच्या भीतीने मोठ्या प्रमाणावर इंधन साठवण्याचा प्रयत्न केला. परिणामी अनेक ठिकाणी पेट्रोल पंपांबाहेर वाहनांच्या लांबलचक रांगा लागल्याचे चित्र दिसले.
सरकारचे आश्वासन आणि साठ्याबाबत माहिती
या परिस्थितीवर प्रतिक्रिया देताना पाकिस्तानच्या पंतप्रधानांनी देशात कच्च्या तेलाचा पुरेसा साठा असल्याचे सांगितले. नागरिकांनी घाबरून इंधन साठवू नये, असा संदेशही सरकारने दिला आहे. प्रशासनाच्या मते पुरवठा व्यवस्थेत कोणतीही गंभीर अडचण निर्माण झालेली नाही आणि परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे.
पुढील काळात दरांचा साप्ताहिक आढावा
पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे की पुढील काळात इंधनदरांचा नियमितपणे आढावा घेतला जाईल. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील चढ-उतार लक्षात घेऊन दरांमध्ये बदल केला जाऊ शकतो. काही अहवालांनुसार आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीनेही पाकिस्तानला जागतिक बाजारभावानुसार इंधनदर समायोजित करण्याचा सल्ला दिला आहे. त्यामुळे भविष्यात इंधनाच्या किमतींमध्ये आणखी बदल होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
