जागतिक राजकीय घडामोडींचा थेट परिणाम आर्थिक बाजारांवर होत असल्याचे पुन्हा एकदा दिसून आले आहे. अमेरिका–इराण तणाव वाढत असताना गुंतवणूकदारांमध्ये अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झाले असून त्याचा परिणाम भारतीय शेअर बाजारावरही दिसून येत आहे. गुरुवारच्या मोठ्या घसरणीनंतर शुक्रवारीही बाजार कमकुवत सुरुवातीसह उघडला, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये सावधगिरीची भूमिका अधिक ठळक झाली आहे.
भारतीय बाजाराची सुरुवातच घसरणीसह
आठवड्याच्या शेवटच्या व्यवहार दिवशी बाजारात सकारात्मक संकेतांचा अभाव दिसून आला. ३० समभागांचा निर्देशांक BSE Sensex सुमारे २२५ अंकांनी घसरत ८२,२७२ पातळीवर उघडला. त्याचवेळी ५० समभागांचा NSE Nifty 50 निर्देशांक ४७ अंकांनी कमी होत २५,४०६ च्या आसपास व्यवहार करत होता.
गुरुवारी झालेली घसरण अधिक तीव्र होती. निफ्टी ५० तब्बल ३६५ अंकांनी म्हणजेच सुमारे १.४१ टक्क्यांनी खाली येत २५,४५४ वर स्थिरावला होता. सेन्सेक्सनेही १,२३६ अंकांची घसरण नोंदवत सुमारे ८२,४९८ पातळीवर दिवसअखेरचा टप्पा गाठला होता. या सलग घसरणीमुळे अल्पकालीन गुंतवणूकदारांमध्ये अस्वस्थता वाढल्याचे चित्र आहे.
आशियाई बाजारांमध्येही सावध वातावरण
अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर आशियातील बहुतांश बाजारांमध्ये कमकुवतपणा दिसून आला. जपानचा Nikkei 225 निर्देशांक सुमारे १.०४ टक्क्यांनी खाली आला, तर TOPIX मध्येही १ टक्क्यांहून अधिक घसरण नोंदली गेली.
दक्षिण कोरियामध्ये चित्र मिश्र होते. KOSPI निर्देशांकात सुमारे ०.६६ टक्क्यांची वाढ दिसली, मात्र लघु व मध्यम समभागांचा KOSDAQ निर्देशांक थोड्याशा घसरणीसह बंद झाला. चीन आणि हाँगकाँगमधील बाजार चंद्र नववर्षाच्या सुट्ट्यांमुळे बंद असल्याने व्यवहार झाले नाहीत.
वॉल स्ट्रीटमध्ये घबराटीचे वातावरण
अमेरिकन बाजारातही गुंतवणूकदारांनी सावध भूमिका घेतली. Dow Jones Industrial Average सुमारे २६७ अंकांनी म्हणजेच ०.५४ टक्क्यांनी घसरला. व्यापक बाजाराचे प्रतिनिधित्व करणारा S&P 500 सुमारे ०.२८ टक्क्यांनी खाली आला, तर तंत्रज्ञानप्रधान Nasdaq Composite मध्येही ०.३१ टक्क्यांची घसरण झाली.
गुंतवणूकदारांचे लक्ष अमेरिका–इराण संबंधांतील तणावाकडे केंद्रित असल्यामुळे सुरक्षित गुंतवणुकीकडे वळण्याची प्रवृत्ती दिसून आली.
अमेरिका–इराण तणावाची पार्श्वभूमी
अमेरिकेचे अध्यक्ष Donald Trump यांनी इराणला अणुकरारासंदर्भात तातडीने निर्णय घेण्याचा इशारा दिला आहे. त्यांनी इराणला मर्यादित कालावधी — अंदाजे १० ते १५ दिवस — देत करार न झाल्यास गंभीर परिणामांना सामोरे जावे लागेल, असे स्पष्ट केले.
त्याला प्रत्युत्तर देताना इराणनेही संभाव्य हल्ल्याच्या परिस्थितीत मध्यपूर्वेतील अमेरिकन तळांवर कारवाई करण्याचा इशारा दिला आहे. या परस्पर धमक्यांमुळे मध्यपूर्वेत तणाव वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अमेरिकन सैन्याची वाढती तैनाती आणि राजनैतिक तणाव यामुळे जागतिक बाजारपेठांमध्ये अस्थिरता वाढू शकते, अशी भीती गुंतवणूकदार व्यक्त करत आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी पुढील दिशा काय?
सध्याच्या परिस्थितीत बाजारात अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. जागतिक राजकीय घडामोडी, कच्च्या तेलाच्या किमतींतील चढ-उतार आणि परकीय गुंतवणुकीचा ओघ यावर बाजाराची दिशा अवलंबून असेल. दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांनी घाईघाईने निर्णय न घेता मूलभूत बाबींचा विचार करून रणनीती आखणे अधिक शहाणपणाचे ठरेल.
